ધ ગ્રેટ વર્લ્ડ, કાબુલ
અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે તાજેતરમાં જ ‘Regulation on Spousal Separation’ (પતિ-પત્નીના અલગ થવાના સિદ્ધાંતો) નામનો નવો ૩૧ કલમો ધરાવતો કાયદો પસાર કર્યો છે. આ કાયદામાં બાળ લગ્ન અને છૂટાછેડાને લઈને એવી જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે જેનાથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) અને આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર સંગઠનોમાં ભારે આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો છે. યુએનની સંસ્થા ‘UNAMA’ એ આ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું છે કે આ કાયદો અફઘાનિસ્તાનમાં મહિલાઓ અને નાની બાળકીઓના અધિકારોનું સંપૂર્ણ નિકંદન કાઢી નાખશે.
નવા કાયદામાં બાળકોની ઉંમર અંગેની ખાસ જોગવાઈઓ:
તાલિબાનના આ નવા હુકમનામામાં લગ્ન માટે અગાઉની સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલી ૧૬ વર્ષની લઘુત્તમ કાનૂની ઉંમરને નાબૂદ કરી દેવામાં આવી છે. હવે લગ્ન માટેની લાયકાતને સીધી ‘યુવાવસ્થાની શરૂઆત’ (Puberty / તરુણાવસ્થા) સાથે જોડી દેવામાં આવી છે.
- બાળકીઓ (છોકરીઓ) માટે ઉંમર: છોકરીઓમાં શારીરિક ફેરફાર અથવા માસિક ધર્મ (Puberty) ની શરૂઆત થતાં જ તેઓ લગ્નને પાત્ર ગણાશે, જે ઉંમર માત્ર ૯ વર્ષ જેટલી નાની હોઈ શકે છે.
- સંમતિનો વિચિત્ર નિયમ: આ કાયદા મુજબ જો કોઈ ‘કુમારી કન્યા’ (Virgin Girl) લગ્નની વાત પર મૌન રહે, તો તેના મૌનને જ તેની સંમતિ (હા) માની લેવામાં આવશે.
- કોર્ટની મંજૂરી: જો પિતા કે દાદા સિવાયના અન્ય કોઈ સંબંધીએ બાળપણમાં (Minor વયે) લગ્ન નક્કી કર્યા હોય, તો બાળક (છોકરો કે છોકરી) માત્ર યુવાવસ્થામાં પ્રવેશ્યા પછી જ લગ્ન રદ કરવા કોર્ટમાં જઈ શકે છે, પરંતુ તે માટે પણ તાલિબાન અદાલતની મંજૂરી ફરજિયાત રહેશે.
આ નવો કાયદો પુરુષોને એકતરફી છૂટાછેડા આપવાની અમર્યાદિત સત્તા આપે છે, જ્યારે પીડિત મહિલાઓ કે બાળકીઓ માટે ઘરેલું હિંસા કે જુલમ છતાં પણ છૂટાછેડા મેળવવાનું કાનૂની રીતે અશક્ય જેવું બનાવી દે છે. વૈશ્વિક સમુદાયે આને ‘જેન્ડર અપાર્થેડ’ (મહિલાઓ વિરુદ્ધ રંગભેદ જેવી વ્યવસ્થા) ગણાવીને કાયદો તુરંત પાછો ખેંચવાની માંગ કરી છે.
