ધ ગ્રેટ વર્લ્ડ, ભાવનગર
ભાવનગર શહેરમાં આ વર્ષે ગણેશ ચતુર્થીની ઉજવણી માત્ર ધાર્મિક આસ્થા પૂરતી સીમિત ન રહેતા, વિજ્ઞાન અને પર્યાવરણ જાળવણીના એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે ઉભરી આવી છે. શહેરના વિવિધ પંડાલોમાં સ્થાપિત કરવામાં આવેલી ગણેશજીની પ્રતિમાઓમાં વિજ્ઞાનના સિદ્ધાંતોનો ઉપયોગ કરીને ભક્તોમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. ખાસ કરીને ‘સાયન્સ એન્ડ સ્પિરિચ્યુઆલિટી’ થીમ પર આધારિત પંડાલોએ આકર્ષણ જમાવ્યું હતું, જ્યાં ગણેશજીની પ્રતિમાના નિર્માણથી લઈને વિસર્જન સુધીની પ્રક્રિયામાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો હતો.
આ વર્ષે મોટાભાગના મંડળોએ પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ (POP) ને તિલાંજલિ આપીને માટી અને કુદરતી રંગોમાંથી બનેલી પ્રતિમાઓનો આગ્રહ રાખ્યો હતો. ભાવનગરના વિજ્ઞાન રસીકો દ્વારા એક એવા ગણેશ પંડાલે લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું જ્યાં સેન્સર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ગણેશજીની પ્રતિમાની નજીક જતાં જ મૂર્તિ આપોઆપ આશીર્વાદ આપતી હોય તે રીતે હિલચાલ કરતી હતી, જે પાછળ રોબોટિક્સ અને પ્રોગ્રામિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રયોગ દ્વારા યુવા પેઢીને ધર્મની સાથે ટેકનોલોજીના પ્રવાહ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
વિસર્જનની પ્રક્રિયામાં પણ વિજ્ઞાનના માધ્યમથી પર્યાવરણની રક્ષા કરવામાં આવી હતી. ભાવનગરના દરિયાકાંઠે પ્રદૂષણ અટકાવવા માટે મંડળોએ ‘કુંડ વિસર્જન’ પદ્ધતિ અપનાવી હતી. વિસર્જન બાદ જે માટી બચે તેનો ઉપયોગ વૃક્ષારોપણ માટે કરવાના વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગને ભાવનગરવાસીઓએ બિરદાવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, પંડાલોમાં સોલર પેનલ્સ લગાવીને વીજળીની બચત કરવાના સંદેશા પણ આપવામાં આવ્યા હતા. આમ, ભાવનગરમાં ગણેશ ચતુર્થીની આ ઉજવણીએ સાબિત કર્યું છે કે વિજ્ઞાન અને આસ્થા જ્યારે સાથે મળે છે, ત્યારે તે સમાજ માટે કલ્યાણકારી સાબિત થાય છે. આ અનોખી પહેલને કારણે આ વર્ષનો મહોત્સવ લાંબા સમય સુધી લોકોના સ્મરણમાં રહેશે.
