ધ ગ્રેટ વર્લ્ડ, વોશિંગ્ટન
વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ ગણાતા હોર્મુઝની ખાડીમાં ફરી એકવાર અસ્થિરતાના વાદળો ઘેરાયા છે. અમેરિકી સંરક્ષણ વિભાગ ‘પેન્ટાગોન’ દ્વારા જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે તેઓ હોર્મુઝની ખાડીમાં વેપારી જહાજો અને તેલના ટેન્કરોને આપવામાં આવતી લશ્કરી સુરક્ષાનો કાર્યક્રમ ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રિડમ’ સત્તાવાર રીતે બંધ કરી રહ્યા છે. આ જાહેરાત બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠા અને તેની કિંમતોને લઈને ચિંતાની લહેર પ્રસરી ગઈ છે.
‘પ્રોજેક્ટ ફ્રિડમ’ હેઠળ અમેરિકી નૌકાદળના શક્તિશાળી જહાજો હોર્મુઝની સાંકડી ખાડીમાંથી પસાર થતા તેલના ટેન્કરોને ચાંચિયાઓ અને આતંકવાદી હુમલાઓ સામે એસ્કોર્ટ પૂરી પાડતા હતા. અમેરિકાના આ નિર્ણયથી આ વિસ્તાર હવે અરક્ષિત બની ગયો છે. હોર્મુઝની ખાડી એવી જગ્યા છે જ્યાંથી વિશ્વના કુલ ખનિજ તેલના પુરવઠાનો લગભગ ૨૦% હિસ્સો પસાર થાય છે. જો આ માર્ગ પર હુમલાઓ વધે અથવા કોઈ દેશ આ માર્ગ બંધ કરવાની કોશિશ કરે, તો વિશ્વભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ થોડા જ કલાકોમાં આસમાને પહોંચી શકે છે.
ભારત માટે આ સમાચાર સૌથી વધુ ચિંતાજનક છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૦% થી વધુ તેલ આયાત કરે છે અને તેનો મોટો હિસ્સો આ જ દરિયાઈ માર્ગેથી આવે છે. સુરક્ષા કવચ હટતા જ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓએ વીમા પ્રીમિયમમાં ૩૦ થી ૪૦ ટકાનો વધારો ઝીંકી દીધો છે. આ વધારાનો બોજ અંતે ગ્રાહકો પર આવશે. તેલની કિંમતો વધતા પરિવહન મોંઘું થશે અને પરિણામે જીવન જરૂરિયાતની વસ્તુઓના ભાવ પણ વધશે. હવે એ જોવાનું રહેશે કે ભારત અને અન્ય ખાડી દેશો મળીને આ માર્ગની સુરક્ષા માટે કયો નવો વિકલ્પ શોધે છે.
