ધ ગ્રેટ વર્લ્ડ, ગાંધીનગર
ગુજરાતના શૈક્ષણિક ઇતિહાસમાં આજે એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેરાયું છે. રાજ્યના શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020) ના અસરકારક અમલીકરણના ભાગરૂપે એક અત્યંત પ્રગતિશીલ અને સાહસિક નિર્ણયની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આગામી નવા શૈક્ષણિક સત્રથી પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાઓમાં વર્ષોથી ચાલી આવતી પરંપરાગત અને માનસિક તણાવ આપતી ‘પાસ-નાપાસ’ની સિસ્ટમને સત્તાવાર રીતે સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાનો આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માસૂમ વિદ્યાર્થીઓના મનમાંથી પરીક્ષાનો ડર, પરાજયની ભાવના અને તેના કારણે ઊભા થતા ડિપ્રેશન કે આત્મહત્યા જેવા ગંભીર વિચારોને જડમૂળથી ઉખાડી ફેંકવાનો છે.
નવી વ્યવસ્થા મુજબ, હવે વિદ્યાર્થીઓની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન વર્ષના અંતે લેવાતી માત્ર ૩ કલાકની લેખિત પરીક્ષાના ગુણના આધારે કરવામાં આવશે નહીં. તેના બદલે, ‘સતત અને વ્યાપક મૂલ્યાંકન’ (CCE) પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવશે. જેમાં વિદ્યાર્થીઓની વર્ષ દરમિયાનની વર્ગખંડની પ્રવૃત્તિઓ, પ્રોજેક્ટ વર્ક, પ્રેઝન્ટેશન, ટીમ વર્ક, રમતગમત, કલા અને તેમની સર્જનાત્મકતાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી કોઈ ચોક્કસ વિષયમાં નબળો જણાશે, તો તેને ‘નાપાસ’ જાહેર કરીને તેનું આખું વર્ષ બગાડવાને બદલે, તેને વિશેષ ઉપચારાત્મક (Remedial) વર્ગો દ્વારા તે વિષયમાં નિપુણ બનાવવામાં આવશે. ગુણ (Marks) ના સ્થાને ગ્રેડિંગ સિસ્ટમ અને પ્રોગ્રેસિવ લર્નિંગ પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવશે.
શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતો, મનોવૈજ્ઞાનિકો અને વાલી મંડળોએ સરકારના આ નિર્ણયને આવકાર્યો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ સિસ્ટમથી ગોખણપટ્ટી આધારિત શિક્ષણનો અંત આવશે અને વિદ્યાર્થીઓનો સર્વાંગી વિકાસ (Holistic Development) થશે. જોકે, કેટલાક શિક્ષક સંઘોએ એવી ચિંતા પણ વ્યક્ત કરી છે કે આ નવી પદ્ધતિ માટે શિક્ષકોને વિશેષ તાલીમ આપવી અનિવાર્ય બનશે, અન્યથા મૂલ્યાંકનની ગુણવત્તા પર અસર પડી શકે છે. શિક્ષણ મંત્રીએ આ અંગે ખાતરી આપી છે કે ટૂંક સમયમાં જ રાજ્યના તમામ શિક્ષકો માટે આધુનિક ટ્રેનિંગ મોડ્યુલ શરૂ કરવામાં આવશે, જેથી આ નવીન પ્રણાલીને સફળ બનાવી શકાય.
