પોરબંદર શહેરમાં તાજેતરમાં એસ.ટી. ડેપો પાસે આવેલા રિલાયન્સ ફુવારામાં એક અબોલ શ્વાન ફસાઈ જવાની અને ત્યારબાદ બનેલી ઘટનાને લઈને વિવિધ ચર્ચાઓ સામે આવી છે. અગાઉ એવા અહેવાલો વહેતા થયા હતા કે રખડતા શ્વાનો દ્વારા વિકાસના કાર્યોને અને ફુવારાની પાઈપલાઈન તથા વાયરિંગને મોટું નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું છે. આ અહેવાલોમાં શ્વાનને દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો હતો અને તંત્રને થયેલા આર્થિક નુકસાનની વાત આગળ ધરવામાં આવી હતી. પરંતુ વાસ્તવિકતા આથી તદન અલગ છે અને આ સમગ્ર ઘટનામાં શ્વાનનો કોઈ જ વાંક ન હોવાનું સ્પષ્ટ થાય છે. આ બનાવ પાછળ સીધી રીતે નગરપાલિકાની બેદરકારી જવાબદાર છે, કેમ કે ફુવારાની આસપાસ સુરક્ષા માટેની યોગ્ય રેલિંગ કે બેરિકેડ્સ ગોઠવવામાં આવ્યા ન હતા.
કોઈપણ મૂંગા પ્રાણી કે નિર્જીવ વસ્તુની સમજશક્તિ મનુષ્ય જેવી હોતી નથી. શ્વાનને એ વાતની ક્યારેય ખબર ન હોઈ શકે કે ફુવારાના ભાગમાં ઉતરાય કે નહીં અથવા ત્યાં જવાથી શું જોખમ થઈ શકે છે. ફુવારાની ફરતે સુરક્ષિત રેલિંગ કે દીવાલ ન હોવાને કારણે એક અબોલ શ્વાન અજાણતા જ તેમાં ફસાઈ ગયું હતું. ફુવારાની અંદર ખાડા કે ઊંડાણમાં પડી ગયા બાદ તે બહાર નીકળવા માટે સખત મહેનત કરી રહ્યું હતું. આ વિડીયો દ્રશ્યોમાં પણ સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે કે શ્વાન ફુવારાની અંદર ફસાયેલું હતું અને ઉપર ચડવા માટે સતત મથામણ કરી રહ્યું હતું. આ સંઘર્ષ દરમિયાન તેના પગમાં ગંભીર ઇજાઓ થઈ હતી અને લોહી વહી ગયું હતું. શ્વાન પોતાની જાતને બચાવવા માટે તરફડતું હતું ત્યારે તેને થયેલી શારીરિક વેદના અને લોહીના ડાઘ કોઈને ન દેખાયા, પરંતુ માત્ર નિર્જીવ વસ્તુનું થયેલું નુકસાન જ તંત્ર અને કેટલાક લોકોની નજરે ચડ્યું, જે અત્યંત અસંવેદનશીલ બાબત ગણાય.
આ ગંભીર પરિસ્થિતિમાં ઉદય કારાવદરા ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટના નેહલ કારાવદરા અને તેમની ટીમ દ્વારા માનવતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું. ફુવારામાં ફસાયેલા અને ઘાયલ થયેલા અબોલ શ્વાનને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવા માટે નેહલ કારાવદરા અને તેમની ટીમ તાત્કાલિક સ્થળ પર દોડી ગઈ હતી અને રેસ્ક્યુ ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું. વિડીયોમાં જોઈ શકાય છે કે રેસ્ક્યુ ટીમ દ્વારા ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક જાળીનો ઉપયોગ કરીને શ્વાનને પકડવામાં આવ્યું હતું અને એમ્બ્યુલન્સ વાનમાં સુરક્ષિત રીતે બેસાડવામાં આવ્યું હતું. આ રેસ્ક્યુ કામગીરી દરમિયાન નગરપાલિકાનો સ્ટાફ પણ સાથે ઉપસ્થિત રહ્યો હતો. નેહલ કારાવદરા અને તેમની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલું આ રેસ્ક્યુ કાર્ય ખરેખર અત્યંત પ્રશંસાપાત્ર છે, કારણ કે તેમણે સમયસૂચકતા વાપરીને એક મૂંગા પ્રાણીનો જીવ બચાવી લીધો હતો અને એમ્બ્યુલન્સમાં તેની પ્રાથમિક સારવાર તથા દવાઓનું આયોજન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ ઘટના પરથી નગરપાલિકા તંત્રએ ગંભીર બોધપાઠ લેવાની જરૂર છે. શહેરી વિકાસના પ્રોજેક્ટ્સ પાછળ લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવે છે, પરંતુ જો યોગ્ય સુરક્ષા કવચ કે રેલિંગ ન ગોઠવવામાં આવે તો આવા અકસ્માતો અવારનવાર સર્જાતા રહે છે. તંત્રએ પોતાની તમામ બાબતો અને પ્રોજેક્ટ્સનું આયોજન એવી રીતે કરવું જોઈએ કે જેથી કરીને કોઈપણ શ્વાન કે અન્ય પ્રાણીઓ આ પ્રકારે ક્યારેય ફસાય નહીં અને કોઈ દુર્ઘટના ન ઘટે. નિર્દોષ પ્રાણીઓ પર દોષનો ટોપલો ઢોળવાને બદલે પાલિકાએ પોતાની નબળાઈઓ સ્વીકારીને સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત બનાવવી જોઈએ.
