પહેલી ધારની વાત
- નારન બારૈયા
હું સ્વતંત્રતા દિવસમાં માનતો નથી. આઝાદી દિવસ કદાચ ઇંગ્લેન્ડ ઉજવે તો મને વાંધો નથી.
(એક સ્વ-ઘોષિત ઇતિહાસ સંશોધકની કબૂલાત)
15મી ઓગસ્ટને સ્વાતંત્ર્ય દિવસ કહેવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે 1947માં ભારતને આઝાદી મળી. પણ સવાલ એ છે કે — શેનાથી? કોનાથી? અને શા માટે આખો દેશ દર વર્ષે ધ્વજવંદન કરીને પોતાના જ ભૂતકાળને “ગુલામી”નું લેબલ ચોંટાડે છે?
હું, એક સ્વતંત્ર (અને સ્વયંભૂ) ઇતિહાસ સંશોધક તરીકે, છેલ્લા કેટલાય મહિનાઓથી રાત્રે મચ્છરદાની નીચે બેસીને આ વિષય પર ઊંડું સંશોધન કરી રહ્યો છું. અને મને ગર્વ સાથે કહેવું છે કે મારા સંશોધનને હજુ સુધી કોઈ યુનિવર્સિટીએ માન્યતા આપી નથી — જે પોતે જ સાબિત કરે છે કે હું કેટલો ક્રાંતિકારી છું. જે વસ્તુ બધા સ્વીકારે એ સંશોધન નહીં, એ તો પુનરાવર્તન કહેવાય. સાચું સંશોધન એ છે જેને વાંચીને લોકો “આ ભાઈને ડોક્ટર બતાવો” એવું વિચારે.
તો ચાલો, મુદ્દા પર આવીએ. મારું સંશોધન સ્પષ્ટપણે કહે છે — આઝાદી દિવસ જેવી કોઈ વસ્તુ હોઈ જ ન શકે! કારણ કે “આઝાદી મળી” કહેવાનો અર્થ એ થાય કે પહેલા આપણે ગુલામ હતા. અને બસ, અહીં જ મારો ઈગો પોકારી ઊઠે છે.
જે ધરતી પર કૃષ્ણ, મહાવીર અને બુદ્ધ જન્મ્યા, જ્યાં દેવતાઓએ પોતે લીલાઓ કરવા, મોજ-મસ્તી કરવા અને ક્યારેક કાવતરાં ઘડવા માટે પણ પૃથ્વી પરની બધી જગ્યાઓમાંથી ખાસ આ જ ભૂમિ પસંદ કરી — એ ભૂમિ કોઈની ગુલામ બની શકે ખરી? જળપુત્ર જાલંધર સામે તમામ દેવતાઓએ ભેગા મળીને જે કાવતરું ઘડ્યું હતું, એ યાદ છે ને? જે દેવતાઓને પોતાના કાવતરાં ઘડતાં આવડે છે, એ ભગવાન વિષ્ણુ અને ભગવાન શંકર પોતાની જ પ્રિય ધરતીને કોઈની ગુલામ થવા દે — આ વાત ગળે ઉતરે ખરી?
ના. બિલકુલ ના. અને એટલે જ મારું સંશોધન કહે છે — ભારત ક્યારેય ગુલામ હતું જ નહીં.
તો પછી અંગ્રેજ શાસનની વાર્તા ક્યાંથી આવી?
આ જ સવાલનો જવાબ શોધવા મેં મારું આખું સંશોધન સમર્પિત કર્યું. મને જાણવા મળ્યું કે વર્ષો પહેલા, કોઈક સદીમાં, ફલાણી-ઢીકણી સાલમાં, અને લોકડી-પૂંછડી તારીખે, અંગ્રેજ નામની એક પ્રજા ઇંગ્લેન્ડથી વેપાર કરવા ભારત આવી હતી. (આ “ફલાણી-ઢીકણી” જેવા શબ્દોથી ચોંકશો નહીં — મારી નવી ફિલોસોફી પ્રમાણે ઇતિહાસમાં તારીખ-વાર લખવું જરૂરી નથી. તારીખો જ ઇતિહાસને બહુ “વિશ્વસનીય” બનાવે છે, અને વિશ્વસનીયતામાંથી જ વિવાદ જન્મે છે — કે ફલાણી તારીખ સાચી હતી કે ટીકની. એટલે મેં મારા સંશોધનમાંથી તારીખ, વાર, વર્ષ, સદી — બધું જ કાઢી નાખ્યું છે. આ બાબતે વધારે દલીલ કરી તો હું તમને મારા વાચક તરીકે ‘એપ્રુવ’ નહીં કરું, ચેતી જજો!)
તો, છેક ઇંગ્લેન્ડથી આવેલા આ વેપારીઓ પર ભારતના અમુક લોકોની નજર બગડી. ભારતમાં શાસન કરવાનો કંટાળો ધરાવતા અમુક લોકોને થયું — “આ ગોરા લોકો દેખાવે પણ સારા છે અને વહીવટ જેવું બોરિંગ કામ કરવા તૈયાર પણ છે, તો કેમ ન વાપરીએ?” બસ, ક્યાંક દાદાગીરીથી તો ક્યાંક લાલચ આપીને, ભારતના જુદા-જુદા પ્રાંતોના લોકોએ આ અંગ્રેજોને શાસક તરીકે પકડી, ખુરશીમાં બેસાડી, બંદી બનાવી લીધા. બિચારા છેક ઇંગ્લેન્ડથી આવેલા, એટલે આ “શાસક ગુલામી” ભોગવ્યા સિવાય કોઈ રસ્તો જ નહોતો.
ઇંગ્લેન્ડમાં આ સમાચાર પહોંચ્યા કે “આપણા વેપારીઓને ભારતવાસીઓએ શાસકની ખુરશીમાં કેદ કરી દીધા છે!” તો એમને છોડાવવા બીજા અંગ્રેજો હથિયાર લઈને આવ્યા. પણ મજબૂત ભારતીયોએ એમને પણ હરાવ્યા, અને વહીવટ જેવું કંટાળાજનક કામ બીજા પ્રાંતોમાં સોંપીને એમને પણ ગુલામ બનાવી દીધા. છેવટે તો ખુદ ઇંગ્લેન્ડની સરકાર જ ભારતની ગુલામ બની ગઈ — અને ત્યાં બેઠાં-બેઠાં ભારતના વિકાસ માટે રેલવે, પોસ્ટ ઑફિસ અને બીજી અનેક સુવિધાઓ પૂરી પાડવા મજબૂર થવું પડ્યું.
આમ, ભારતે લગભગ આખા ઇંગ્લેન્ડને પોતાનું ગુલામ બનાવી લીધું!
મોહનલાલ કરમચંદ ગાંધીધામનું “સેટીંગ” પ્રકરણ
એ જ ગાળામાં, ઇંગ્લેન્ડના લોકોને શિક્ષિત બનાવવા માટે અમુક ભારતીયો અભ્યાસના બહાને ઇંગ્લેન્ડ જવા લાગ્યા. એમાં એક હતા મોહનલાલ કરમચંદ ગાંધીધામ — જેમને આપણે “મહાત્મા” તરીકે ઓળખીએ છીએ. (અને હા, હું ને ગાંધીજી બંને ભાવનગરની શામળદાસ કૉલેજના વિદ્યાર્થી છીએ — આ સંયોગ નથી, આ પણ કોઈ મોટા કાવતરાનો ભાગ હોઈ શકે, પણ એ સંશોધન હજુ ચાલુ છે.)
અંગ્રેજોને એમ લાગ્યું કે ગાંધીજી કાયદો ભણવા આવ્યા છે. પણ હકીકતમાં તેઓ ઇંગ્લેન્ડના લોકોને ભણાવવા ગયા હતા! આ આખું “લૉ સ્ટુડન્ટ” હોવાનું નાટક જ કાવતરાનો ભાગ હતો.
ભારતથી આઝાદી મેળવવા માટે ઇંગ્લેન્ડના અમુક લોકોએ ગાંધીજી સાથે સીધું “સેટીંગ” કરી નાખ્યું. છેવટે ગાંધીજી તો વાણિયા હતા — હિસાબ-કિતાબમાં પાવરધા. ઇંગ્લેન્ડવાળાઓએ એમને બોલાવીને કહ્યું: “તમને અમે ભગવાન માનીશું, મહાત્મા કહીશું, બસ પ્લીઝ અમારા ઇંગ્લેન્ડને તમારા દેશથી આઝાદ કરો!”
ગાંધીજીએ શરત મૂકી: “તમારો દેશ આઝાદ તો કરી દઈશ, પણ હું જે રમત રમું એ મને રમવા દેવાની. હું ભારત જાઉં પછી હું જે કરું એ કરવા દેવાનું. હું કહું ત્યાં તમારે મારી સામે હારી જવાનું, હું કહું ત્યાં તમારે મારો વિરોધ કરવાનો. અને છેલ્લે, હું તમને જે તક આપું — ભાગી છૂટવાની — એનો તમારે લાભ ઉઠાવી લેવાનો.”
અંગ્રેજો ઇશારો સમજી ગયા.
ગાંધીજી ભારત આવીને ખેલ પાડ્યો. લોકોને કહ્યું: “આપણે ગુલામ છીએ, અંગ્રેજોના!” એમની પાસે એવો દિવ્ય તર્ક હતો કે લોકો માનતા ગયા. છેવટે, ગુલામ બની ચૂકેલા અંગ્રેજો સામે જ “આઝાદીની લડાઈ” છેડી, અને 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ, “ભારતને આઝાદી આપવા”નું બહાનું બનાવીને, અંગ્રેજો આ દેશની ગુલામીમાંથી છટકીને નાસી છૂટ્યા!
તિરંગા અને રાષ્ટ્રગીતનું છૂપું સત્ય
હવે, મારા સંશોધનનો સૌથી વિસ્ફોટક ભાગ. તિરંગો શા માટે ત્રણ રંગનો છે? સામાન્ય લોકો કહેશે — કેસરી બલિદાન માટે, સફેદ શાંતિ માટે, લીલો સમૃદ્ધિ માટે. પણ મારું સંશોધન કંઈક જુદું જ કહે છે. કેસરી રંગ ખરેખર દર્શાવે છે કે અંગ્રેજો કેટલા શરમાઈ ગયા હતા જ્યારે તેમને ખબર પડી કે તેઓ પોતે જ ગુલામ બની ચૂક્યા છે. સફેદ રંગ એ સફેદ ધ્વજની યાદ છે જે અંગ્રેજોએ 15મી ઓગસ્ટે લહેરાવ્યો — હાર સ્વીકારીને. અને લીલો રંગ? એ તો ભારતવાસીઓની ઉદારતાનું પ્રતીક છે, જેમણે અંગ્રેજોને “જીવતા જવા દીધા.”
રાષ્ટ્રગીત વિશે પણ મારું સંશોધન કહે છે કે “જન ગણ મન અધિનાયક જય હે” ખરેખર એ સમયના ભારતીય શાસકોની સ્તુતિ છે, જેમણે અંગ્રેજોને પોતાના તાબામાં રાખ્યા હતા. પણ આ થિયરી પર હજુ પીઅર-રિવ્યૂ ચાલુ છે (એટલે કે મેં હજુ મારી પત્નીને આ વાત કરી નથી).
નેતાજી, સરદાર અને બાકીની ટીમ
તમને એમ થશે કે ગાંધીજી એકલા આટલું મોટું કાવતરું કેવી રીતે પાર પાડી શકે? સાચી વાત છે. મારા સંશોધન પ્રમાણે નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝનું કામ એ હતું કે તેઓ જર્મની અને જાપાન જઈને અંગ્રેજોને એવો ડર બતાવે કે “જુઓ, જો તમે ભારત નહીં છોડો તો અમે તમને બીજા દેશો પાસે પણ ગુલામ બનાવી દઈશું.” આ શુદ્ધ મનોવૈજ્ઞાનિક દબાણની રણનીતિ હતી, અને એટલે જ નેતાજીના “અદ્રશ્ય” થવા પાછળનું રહસ્ય આજ સુધી કોઈને મળ્યું નથી — કારણ કે તેઓ ખરેખર ક્યાંય ગયા જ નહોતા, તેઓ તો પડદા પાછળ બેસીને આ આખા “એસ્કેપ પ્લાન”નું ડિરેક્શન કરી રહ્યા હતા.
અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ? એમનું કામ હતું 562 રજવાડાંઓને એક કરવાનું — જેથી અંગ્રેજો ભાગતી વખતે કોઈ એક રજવાડામાં છુપાઈને રોકાઈ ન જાય. સ્ટેચ્યુ ઑફ યુનિટી ખરેખર એ વાતનું સ્મારક છે કે “ભાગેડુ અંગ્રેજો, હવે ક્યાંય છુપાવાની જગ્યા નથી.”
તો પછી 15મી ઓગસ્ટને શું કહેવું?
એટલે જ હું ક્યારેય 15મી ઓગસ્ટ ઉજવતો નથી. ભારતની મહાન પ્રજા ભૂતકાળમાં કોઈની ગુલામ હતી — આ વાત મારા સ્વાભિમાની મનને ગળે ઉતરતી જ નથી. અને એટલે જ મેં આ “સાચા” ઇતિહાસની શોધ કરી છે. આ જ સાચો ઇતિહાસ છે, બાકીના બધા ઇતિહાસને તમારે નકારી કાઢવાના છે!
આવનારી પેઢીને કહો — ભારત ક્યારેય કોઈનું ગુલામ નહોતું, ફક્ત અંગ્રેજોને શાસક તરીકે ગુલામ રાખવામાં આવ્યા હતા! તેમને કહો કે 15મી ઓગસ્ટે અંગ્રેજો ભારતમાંથી નાસી છૂટ્યા હતા, અને ભારતના લોકોએ ગાંધીજીના કારણે દયા દાખવીને એમને જવા દીધા. તો ચાલો, 15મી ઓગસ્ટને “વર્લ્ડ એસ્કેપ ડે” તરીકે ઉજવીએ. અને ભારતવાસીઓએ એ દિવસે અંગ્રેજોને અહિંસક રીતે જવા દઈને તેમના સત્યાગ્રહને માન આપ્યું — એટલે આ દિવસને “ભારત વિશ્વ દયા દિવસ” તરીકે પણ ઉજવી શકાય.
અને હા, જ્યારે તમે 26મી જાન્યુઆરીની વાત કરશો ત્યારે યાદ રાખજો — બંધારણ સ્વીકારવાની તારીખ નહીં, એ તો દિવસ છે જ્યારે ભારતે સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું કે “હવે અમે તમારા ભૂતપૂર્વ ગુલામોને પણ છોડી દઈએ છીએ, સ્વતંત્ર થાઓ, બિચારા અંગ્રેજો!” — એટલે 26મી જાન્યુઆરીને આપણે “વર્લ્ડ મર્સી ડે” કહી શકીએ.
મારા આ સંશોધન બદલ મને હજુ સુધી કોઈ પુરસ્કાર મળ્યો નથી, પણ મેં જાતે જ મને “સ્વ-ઘોષિત ઇતિહાસ રત્ન” નું બિરુદ આપી દીધું છે. કારણ કે સાચા સંશોધકોને હંમેશા મોડેથી જ ઓળખ મળે છે — અને ત્યાં સુધીમાં તો હું ધ ગ્રેટ વર્લ્ડ માટે આગલો “સંશોધન” લેખ પણ તૈયાર કરી નાખીશ.
ભારત માતા કી જય! વંદે માતરમ!
