એઆઈ પર લગામ: વૈશ્વિક કરાર પર હસ્તાક્ષર, જાણો કયા દેશો જોડાયા અને ભારત પર તેની શું અસર થશે?

​ધ ગ્રેટ વર્લ્ડ, ૪ જૂન:

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેક્નોલોજી જે ઝડપે સમગ્ર વિશ્વને પોતાની લપેટમાં લઈ રહી છે, તેને જોતાં તેના દુરુપયોગનો ખતરો પણ એટલો જ વધી ગયો છે. આ ગંભીર પડકારને પહોંચી વળવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે એક ઐતિહાસિક ક્રાંતિ થઈ છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને કાઉન્સિલ ઓફ યુરોપના નેતૃત્વમાં વિશ્વના અગ્રણી દેશો અને સંગઠનોએ એક મંચ પર આવીને ‘ગ્લોબલ રેગ્યુલેશન ટ્રીટી’ (વૈશ્વિક એઆઈ નિયમન કરાર) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એઆઈના આંધળા અને અનિયંત્રિત વિકાસને રોકીને તેને માનવજાતના કલ્યાણ તેમજ લોકશાહી મૂલ્યો માટે સુરક્ષિત બનાવવાનો છે.
​હસ્તાક્ષર કરનાર દેશોની નામાવલી
​આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરનારા મુખ્ય દેશો અને શક્તિશાળી જૂથોમાં અમેરિકા (USA), યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK), કેનેડા, જાપાન, ઇઝરાયેલ, ઓસ્ટ્રેલિયા, આર્જેન્ટિના, ઉરુગ્વે અને સમગ્ર યુરોપિયન યુનિયન (EU) નો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત કાઉન્સિલ ઓફ યુરોપના સભ્ય દેશો જેવા કે નોર્વે, આઇસલેન્ડ, જ્યોર્જિયા, એન્ડોરા, સાન મરિનો, યુક્રેન, આર્મેનિયા અને મોલ્દોવા એ પણ આ કાનૂની દસ્તાવેજ પર સહી કરીને એઆઈ સુરક્ષા પ્રત્યે પોતાની પ્રતિબદ્ધતા જાહેર કરી છે.
​શું ભારત આ કરારમાં સામેલ છે?
​વૈશ્વિક પટલ પર એક મહત્વની બાબત એ સામે આવી છે કે ભારતે હાલમાં આ વૈશ્વિક એઆઈ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા નથી. ભારત ઉપરાંત ચીન અને રશિયા જેવા મોટા દેશો પણ આ યાદીથી અત્યારે દૂર છે. ભારતનું માનવું છે કે તે ગ્લોબલ સાઉથ (વિકાસશીલ દેશો)ના હિતો અને પોતાની સાર્વભૌમત્વ નીતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને એઆઈના નિયમન માટે પોતાનું સ્વતંત્ર અને સંતુલિત કાનૂની માળખું તૈયાર કરી રહ્યું છે, જે ટેક્નોલોજીકલ ઇનોવેશનને રૂંધ્યા વગર સુરક્ષા પ્રદાન કરી શકે.
​ભારતના લોકો પર આ વૈશ્વિક નિર્ણયની શું અસર પડશે?
​ભારત આ કરારમાં સીધું સામેલ ન હોવા છતાં, વૈશ્વિક સ્તરે લેવાયેલા આ નિર્ણયની ભારતના સામાન્ય નાગરિકો અને આઇટી સેક્ટર પર વ્યાપક અસરો જોવા મળશે:
​ગ્લોબલ પ્લેટફોર્મ્સ પર સુરક્ષા: ગૂગલ, મેટા, ઓપનએઆઈ (OpenAI) અને માઇક્રોસોફ્ટ જેવી મોટી અમેરિકન અને યુરોપિયન ટેક કંપનીઓ આ કરારથી બંધાયેલી હોવાથી, તેઓ ભારતમાં જે એઆઈ ટૂલ્સ કે એપ્લિકેશન્સ સપ્લાય કરશે તે વધુ સુરક્ષિત, ઓછી પક્ષપાતી અને ફિલ્ટર થયેલી હશે. તેનાથી ભારતીય યુઝર્સ પણ પરોક્ષ રીતે સેફ બનશે.
​ડીપફેક અને સાયબર ફ્રોડમાં ઘટાડો: વૈશ્વિક સ્તરે ડેટા સિક્યોરિટી અને ઓળખની ચોરી રોકવા માટે કડક નિયમો બનવાથી ઇન્ટરનેટ પર ભારતીય નાગરિકોના ડેટાનો દુરુપયોગ ઘટશે અને ડીપફેક વીડિયોના ફેલાવા પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લગામ કસાશે.
​ભારતીય આઇટી એન્જિનિયરો માટે નવા નિયમો: ભારતીય આઇટી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટ-અપ્સ જે પશ્ચિમી દેશો (અમેરિકા, બ્રિટન, યુરોપ) માટે એઆઈ સોફ્ટવેર ડેવલપ કરે છે, તેમણે હવે આ વૈશ્વિક નિયમો અને માનવ અધિકારના માપદંડોને ચુસ્તપણે ફોલો કરવા પડશે, જેથી ભારતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની નવી ટેક-રોજગારીનું સર્જન થશે.